صفر تا ۱۰۰ ضبط کتاب صوتی + ۵ نکته کاربردی
امروزه کتابهای صوتی محبوبیت بسیاری در میان تمامی اقشار جامعه پیدا کردهاند و به دنبال این امر نیز تعداد تولیدکنندگان این آثار روزبهروز در حال افزایش است. در این مطلب، قصد داریم با نگاهی حرفهای و فنی، ضبط یک کتاب صوتی را مورد بررسی قرار دهیم و تمامی تجهیزات مورد نیاز برای انجام این کار

امروزه کتابهای صوتی محبوبیت بسیاری در میان تمامی اقشار جامعه پیدا کردهاند و به دنبال این امر نیز تعداد تولیدکنندگان این آثار روزبهروز در حال افزایش است. در این مطلب، قصد داریم با نگاهی حرفهای و فنی، ضبط یک کتاب صوتی را مورد بررسی قرار دهیم و تمامی تجهیزات مورد نیاز برای انجام این کار (مانند میکروفون، هدفون و کارت صدا) و همچنین نکاتی که باید در حین ضبط این محتوا به آن توجه داشته باشید را با شما به اشتراک بگذاریم.
در جدول زیر، شالوده این مطلب بهصورت بسیار خلاصه ذکر شده است تا بتوانید حتی با نگاهی گذرا نیز درکی حدودی از آن پیدا کنید:
|
نکات کلیدی |
مؤلفه |
| رسانهای که در ابتدا برای افراد کمبینا یا نابینا پدید آمد، بعدها به یک شکل رایج و محبوب از سرگرمی و آموزش در میان تمامی اقشار جامعه تبدیل شد. |
جامعه هدف کتابهای صوتی |
| نیازمند لحنی پویا، پُرآبوتاب، گیرا و متناسب با ژانر کتاب، برای جلب حداکثری توجه شنونده. |
سبک گویندگی |
| با صدای خود همچون یک ساز برخورد کنید و همواره لحن، احساسات و شدت آن را با دقت کنترل کنید. |
تکنیک صدا |
| ضبط گفتار نیازمند تنظیم دقیق شدت صداست تا از بروز نویز یا اعوجاج در لاین ضبطشده جلوگیری به عمل آید. |
تکنیک ضبط |
| میکروفون با الگوی قطبی کاردیوید (cardioid) همراه با شاکمانت و پاپ فیلتر، کارت صدای استودیویی و هدفون استودیویی. |
تجهیزات لازم |
کتاب صوتی؛ یک سفر پرپیچوخم!
اولین کتابهای صوتی در سال ۱۹۳۲ و توسط مؤسسه حمایت از نابینایان آمریکا (American Society for the Blind)، با هدف ارائه محتوای موجود در کتابها به افراد کمبینا و نابینا ضبط شدند. نخستین کتب صوتی ضبطشده توسط این مؤسسه، بخشهایی از انجیل، قانون اساسی آمریکا و آثار شکسپیر بودند که در قالب صفحههای واینیل کوچک، با مدت زمان پخش ۱۵ دقیقه در هر سمت، در دسترس نابینایان قرار میگرفتند. تا همین چند سال پیش هم بخش کتابهای صوتی کتابخانهها، بهطور خاص برای افراد کمبینا و نابینا در نظر گرفته شده بود؛ اما امروزه، تمامی اقشار جامعه در این بخش از کتابخانهها دیده میشوند. در واقع، کتابهای صوتی اکنون بهحدی محبوب شدهاند که برای دسترسی به آنها، حتی نیازی نیست که در کتابخانه حاضر شوید و میتوانید به آنها بهصورت آنلاین و از طریق تلفن همراه خود نیز دسترسی داشته باشید.
کتابهای صوتی نهتنها همچون یک کتاب فیزیکی نیاز به حمل ندارند، بلکه دسترسی به محتوای آنها نیز از مطالعه یک کتاب حقیقی بسیار آسانتر است. شما میتوانید در رفتوآمد روزانه خود به کتابهای صوتی گوش کنید و بدین شکل، به محتوای مفید یا سرگرمکننده موجود در هر کتابی که میخواهید، به آسانترین شکل ممکن دسترسی داشته باشید. همین امر نیز باعث شده است که کتابهای صوتی به محبوبیتی فوقالعاده دست یابند و امروزه کمتر کتابی وجود دارد که بهصورت صوتی در بازار موجود نباشد.
مهارتهای یک گوینده حرفهای کتاب صوتی
خواننده هر کتاب داستانی، صدای هر یک از شخصیتهای آن را بهطور غیرارادی در ذهن خود بهشکلی متفاوت متصور میشود و شکل و شمایلی را از او برای خود میسازد. به این صورت، هر خواننده میتواند تجربهای متفاوت را از مطالعه یک کتاب برای خود رقم بزند. از این رو، صدای گوینده یک کتاب صوتی، میتواند تجربهای خوب یا بد را از آن متن برای شما حاصل کند.
بسیاری از بازیگران و شخصیتهای مشهور در سراسر دنیا، اکنون کتابهای صوتی نیز ضبط میکنند تا بتوانند با مهارتهای بازیگری و صدای منحصربهفرد خود، گوش دادن به کتابهای صوتی را برای شنوندگان لذتبخشتر کنند. در نقطه مقابل، برخی از نویسندگان نیز نسخههای صوتی آثار خود را با صدای خود ضبط میکنند که نتیجه آن، بعضاً چندان جالب نیست. به عقیده ما، نویسندگی، حرفهای کاملاً جدا از گویندگی است و اینکه یک نویسنده کتاب خوبی نوشته است، به این معنا نیست که میتواند از پس اجرای آن برای شنوندگان نیز برآید! در واقع، این کار یک نوع از دوبله یا بازیگری صوتی است و ارتباطی با هنر نویسندگی ندارد.
بهدفعات پیش آمده است که ما یک کتاب صوتی را پیش از اتمام آن، متوقف کردهایم و دیگر به سراغ آن نرفتهایم؛ تنها به این دلیل که دیگر نمیتوانستیم صدای گوینده آن را تحمل کنیم! البته قرار نیست که نام این گویندگان نهچندان ماهر را ذکر کنیم؛ اما در مقابل، گویندگان بسیار زبده و خوشصدایی در حوزه کتابهای صوتی فعال هستند که یکی از آنها را میتوان استیون فرای (Stephen Fry) دانست. یکی از مهمترین آثار فرای، نسخه صوتی کتابهای هری پاتر (Harry Potter) است که او در آنها با مهارتهای فوقالعاده گویندگی خود، جذابیتی استثنایی و جادویی به هر یک از شخصیتهای داستان بخشیده است.

درک صحیح متن و تسلط کامل بر صدا
مهمترین نکتهای که شما را به یک گوینده خوب در دنیای کتابهای صوتی تبدیل میکند، لحنی است که برای روایت انتخاب میکنید. در واقع، شما باید بسته به محتوای هر کتاب یا سبک داستان آن، لحنی متناسب را برگزینید. برای مثال، روایت یک رمان در قالب یک کتاب صوتی، نیازمند لحنی میانه است؛ لحنی که نه به اندازه لحن یک مجری اخبار خشک است و نه به اندازه لحن گوینده یک داستان کهن، پرفرازونشیب و حماسی!
اگر میخواهید یک گوینده خوب در حوزه کتابهای صوتی باشید، باید همواره فضایی کافی را در نظر بگیرید که شنونده در آن بتواند با قوه تخیل خود، فضایی که شخصیتها در آن قرار گرفتهاند و کاری که در حال انجام آن هستند را در ذهن خود به تصویر بکشد.
همچنین، به حسوحال شخصیتهای داستان توجه کنید؛ برای مثال، اگر در کتاب گفته شده است که شخصیت در حال زمزمه یا پچپچ است، شما نیز سخنان آن شخصیت را به همان شکل نقل کنید. در مقابل، اگر شخصیت مدنظر شما خشمگین و در حال فریاد زدن است، نترسید و با تمام توان خود فریاد بزنید.
اما برای اینکه گویندهای تراز اول باشید، باید حتی از این نیز فراتر بروید. برای مثال، اگر ما بخواهیم یک کتاب کودکان را بخوانیم و در قالب یک کتاب صوتی منتشر کنیم، حتماً آن را بهگونهای ضبط خواهیم کرد که تمامی شخصیتها، صدایی کاملاً متمایز داشته باشند و بتوان آنها را بهسرعت و با شنیدن صدایشان شناخت. اما چنین تکنیکی در خواندن یک رمان، باید با ظرافتی بسیار بالا انجام شود و حتی در برخی از مواقع، باید از خیر آن گذشت.
این پروسه را میتوان به نواختن یک ساز تشبیه کرد. شما میتوانید با استفاده از یک ترومپت، از یک آهنگ رمانتیک آرام تا یک موسیقی راک خشن را اجرا کنید. صدای شما نیز چنین قابلیتی دارد و باید استفاده دقیق و حسابشده از آن را بیاموزید.
شدت صدا
خوانندگی نزدیکترین کار به گویندگی است و این دو هنر از بسیاری جهات شبیه هم هستند؛ اما در شدت صدای مناسب برای خوانندگی و گویندگی، تفاوت قابل توجهی وجود دارد. این تفاوت خصوصاً در زمان ضبط صدای شما اهمیتی بیشتر پیدا میکند. اگر ما بخواهیم خط اول یک شعر از ویلیام بلیک (William Blake) را دکلمه کرده و در نرمافزاری همچون Ableton Live ضبط کنیم و سپس، همان خط را بهشکل آوازی بخوانیم، تنها با مشاهده شکل موج لاین ضبطشده متوجه تفاوت شدت صدای دکلمه و خوانندگی میشویم. به دنبال همین امر، گویندگی و دکلمه، نیازمند توجهی بسیار بیشتر به جزئیات در هنگام ضبط است؛ زیرا ما برای تنظیم شدت صدای خود، باید گین کارت صدا را افزایش دهیم و این امر، باعث بالا رفتن حساسیت میکروفون و احتمال دریافت نویز محیط میشود. به همین دلیل نیز استفاده از تجهیزاتی مناسب برای ضبط یک کتاب صوتی، امری بسیار مهم است.

تجهیزات مناسب برای ضبط کتاب صوتی
اگر از یک متخصص تجهیزات استودیویی بپرسید که برای ضبط یک کتاب صوتی به چه تجهیزاتی نیاز دارید، او احتمالاً بلافاصله یک پکیج کامل لوازم استودیویی، همچون پکیج Focusrite Scarlett Solo Studio یا Audient EVO Start Recording که از یک کارت صدا، یک میکروفون کاندنسر و یک هدفون پشت بسته تشکیل شدهاند را به شما پیشنهاد میکند.
اما اگر به دنبال تجربه بهترین کیفیت صدا هستید و بودجهای بیشتر را برای این خرید در نظر گرفتهاید، میتوانید این تجهیزات را بهصورت جداگانه تهیه کنید. بهطور مثال، ترکیب یک کارت صدای پیشرفتهتر مانند Audient iD4 MKII، یک میکروفون حرفهای مانند Rode NT1-A که در بستهبندی خود شاکمانت و پاپ فیلتر نیز دارد و یک هدفون پشت بسته مانند Beyerdynamic DT 770 PRO، سطح کیفی بالاتری را برای شما به ارمغان میآورد و یک ستاپ استودیویی حرفهای را با قیمتی نسبتاً مناسب در اختیار شما قرار میدهد.
ساخت ستاپ ضبط کتاب صوتی
تجهیزاتی که در بالا از آنها نام بردیم، تنها چند مثال از وسایل باکیفیت برای ضبط کتاب صوتی هستند. اگر میخواهید ستاپ استودیویی خود را بهصورت جداگانه انتخاب کنید، این ستاپ باید شامل موارد زیر باشد:

- میکروفون استودیویی با الگوی قطبی کاردیوید (cardioid)
- کارت صدای استودیویی با حداقل یک ورودی میکروفون، قابلیت فانتوم پاور و یک خروجی هدفون (نکته: شما میتوانید بهجای ترکیب یک میکروفون با کارت صدا، از یک میکروفون USB نیز استفاده کنید. این میکروفونها مستقیماً به کامپیوتر متصل میشوند و نیازی به کارت صدا ندارند.)
- هدفون استودیویی: بهتر است هدفونی که برای این کار انتخاب میکنید، از نوع پشت بسته و دور گوش باشد تا صدای در حال پخش در آن، به محیط نشت نکند و توسط میکروفون ضبط نشود.
- پاپ فیلتر: این وسیله ساده میتواند از بروز نویز ناشی از تلفظ حروف انفجاری همچون «پ» جلوگیری کند و کیفیت ضبط شما را افزایش دهد.
- شاکمانت: این وسیله میکروفون را در بر میگیرد و از انتقال ارتعاشات زمین از طریق استند به میکروفون جلوگیری میکند.
- رفلکشن فیلتر: اگر محیط ضبط شما شرایط آکوستیک چندان خوبی ندارد، استفاده از رفلکشن فیلتر میتواند پژواک صدای شما در محیط را کاهش دهد و نتایجی بهتر را برای شما به ارمغان بیاورد.
برای آشنایی بیشتر با این قبیل تجهیزات استودیویی، پیشنهاد میکنیم ویدیوی آموزشی زیر که توسط وبسایت گیتار ایران تهیه شده است را تماشا کنید:
سخن آخر
کتابهای صوتی در طی چند سال اخیر، ارزش خود را به همگان ثابت کردهاند و به یکی از محبوبترین سرگرمیها و همچنین یک روش آموزش بسیار کارآمد برای قشری وسیع از مردم دنیا تبدیل شدهاند. امروزه، حتی برخی از افرادی که قسم میخوردند هیچگاه هیچ شکلی از کتاب جز نمونه کاغذی آن را مورد استفاده قرار نمیدهند نیز به سراغ این نوع از کتاب رفتهاند و با استفاده از آن، بهنحوی آسانتر به کتب مورد علاقه یا مورد نیاز خود دسترسی پیدا میکنند. به دنبال این امر نیز دنیای کتابهای صوتی روزبهروز در حال توسعه است و اکنون میتوان این رسانه را در هر جایی، از کتابخانهها تا سرویسهای استریمینگ پیدا کرد.
پرسشهای متداول درباره ضبط کتاب صوتی
- مهمترین مهارت یک گوینده کتاب صوتی چیست؟
مهمترین مهارت یک گوینده کتاب صوتی، بهرهگیری از لحن، سرعت و احساسات صدای خود برای قرار دادن شنونده در فضای کتاب و جلب توجه او است.
- آیا میتوانیم در خانه یک کتاب صوتی ضبط کنیم؟
بله! با یک ستاپ ضبط مناسب که از یک کارت صدا، یک میکروفون و یک هدفون استودیویی تشکیل شده است، شما میتوانید در خانه یک کتاب صوتی را با کیفیتی حرفهای ضبط کنید.
- تفاوت میان کتابخوانی و گویندگی چیست؟
گویندگی در واقع نوعی بازیگری صداست و به مهارتهایی همچون ساخت کاراکتر و ابراز احساسات از طریق صدا نیازمند است؛ مهارتهایی که در روخوانی کتاب بهشکل ساده اهمیتی ندارند.
- چرا برای ضبط کتاب صوتی، به پاپ فیلتر و شاکمانت نیاز داریم؟
وظیفه پاپ فیلتر، جلوگیری از ورود نویز ناشی از تلفظ حروف انفجاری به لاین ضبطشده است و از سوی دیگر، شاکمانت از انتقال ارتعاشات به میکروفون ممانعت میکند. استفاده از این دو وسیله میتواند صدایی باکیفیتتر را برای کتابهای صوتی شما رقم بزند.
- چگونه میتوانیم ماهیتی حرفهایتر به کتابهای صوتی خود ببخشیم؟
برای دستیابی به کیفیتی حرفهای در ضبط کتابهای صوتی خود، سعی کنید همواره در محیطی کاملاً ساکت، با شرایط آکوستیک بهینه به ضبط صدا بپردازید و شدت و لحن صدای خود را کنترل کنید. همچنین، پس از ضبط، لاینها را با دقت ویرایش کنید و نویزهایی همچون صدای نفس یا صداهای ناخوشایند دهان را از آن حذف کنید.
برچسب ها :
ناموجود- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : ۰